Centar za zaštitu i proučavanje ptica Crne Gore (CZIP) sa ponosom najavljuje početak realizacije projekta „Podsticanje kvalifikovane zaštite rijeke Morače u Crnoj Gori“, koji se sprovodi u partnerstvu sa međunarodnom fondacijom EuroNatur i organizacijom Crnogorsko društvo ekologa (CDE), uz podršku nacionalnih i međunarodnih eksperata.
Morača – jedno od posljednjih slobodnotekućih riječnih blaga Balkana
Rijeka Morača i njene pritoke predstavljaju jedan od posljednjih očuvanih slobodnotekućih riječnih sistema na Balkanu, sa oko 500 kilometara riječnih tokova izuzetne prirodne vrijednosti. Po kvalitetu i stepenu očuvanosti uporediva je sa rijekom Vjosom u Albaniji, koja je 2023. godine proglašena prvim evropskim „Nacionalnim parkom divlje rijeke“.
Kao sastavni dio mreže Plavo srce Evrope (Blue Heart of Europe), Morača zaslužuje stručnu zaštitu i održivo upravljanje zasnovano na naučnim činjenicama i principima modernog očuvanja prirode.
Cilj projekta: dugoročna zaštita Morače kroz naučno utemeljen i inkluzivan pristup
Projekat ima za cilj da obezbijedi dugoročnu zaštitu hidromorfoloških vrijednosti i biodiverziteta rijeke Morače i njenih pritoka kroz sveobuhvatan, naučno zasnovan i inkluzivan pristup. Na osnovu niza studija biće razvijen koncept kvalifikovane zaštite sliva rijeke Morače, u saradnji sa ključnim donosiocima odluka na nacionalnom, regionalnom i lokalnom nivou.
Ova saradnja treba da obezbijedi njihovu punu podršku tokom čitavog procesa, kao i da omogući stvaranje širokog društvenog konsenzusa o potrebi očuvanja jedne od najvrijednijih rijeka Crne Gore.
Uključivanje lokalne zajednice — ključ uspjeha
Posebna pažnja biće posvećena ljudima koji žive duž Morače i njenih pritoka. Kroz aktivnosti podizanja svijesti i edukacije, cilj je da se ukaže na emocionalnu vezu između lokalnog stanovništva i njihove rijeke, jer motivacija za njenu zaštitu prevazilazi ekonomske interese.
Na ovoj osnovi biće organizovane i aktivnosti za izgradnju kapaciteta lokalnog stanovništva za razvoj malih, održivih inicijativa u skladu sa budućim režimom zaštite područja.
Doprinos međunarodnom okviru zaštite rijeka
Rezultati i iskustva projekta biće predstavljeni relevantnim tijelima Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) sa ciljem otvaranja dijaloga o razvoju kriterijuma za kategoriju „Nacionalni parkovi rijeka“. Time projekat može postaviti nove standarde za proglašavanje zaštićenih riječnih područja na međunarodnom nivou.
Projekat može postati model dobre prakse koji se može primijeniti i na druge balkanske rijeke unutar inicijative Plavo srce Evrope.
Podrška evropskim ciljevima i razvojnim procesima u regionu
Projekat će postaviti temelje za dalji rad na zaštiti slobodnotekućih rijeka u regionu i doprinijeti ostvarenju ciljeva EU Strategije biodiverziteta, posebno u oblastima:
- proglašenja 10% teritorije strogo zaštićenom,
- obnove 25.000 km prirodnih riječnih tokova.
Takođe, rezultati projekta mogu biti od značaja za države koje nijesu članice EU u okviru njihovih pristupnih pregovora, kao i za sprovođenje Zelene agende za Zapadni Balkan.
Projekat je realizovan uz podršku fondacije EuroNatur, kao i uz finansijsku podršku Aage V. Jensen Charity Foundation.
Photo: Mihaly Sagi
