BirdLife International je na Globalnom samitu o migratornim putevima (Global Flyways Summit) u Najrobiju predstavio izvještaj Stanje ptica svijeta. Partneri BirdLife-a, nevladine organizacije, vlade i finansijske institucije potpisali su Najrobsku deklaraciju o migratornim putevima, dok inicijative razvojnih banaka širom Afrike, Azije, Evrope i Amerike prelaze u fazu realizacije.
Najrobi, Kenija, 11. septembar 2026. – BirdLife International danas je na Globalnom samitu o migratornim putevima, čiji je domaćin zajedno sa BirdLife partnerom Nature Kenya, predstavio izvještaj Stanje ptica svijeta. Izvještaj se objavljuje svake četiri godine, a ovo je prvo izdanje posvećeno pticama selicama i migratornim putevima od kojih zavise.
Na samitu su ključni akteri, uključujući vlade, naučnike, nevladine organizacije, organizacije za zaštitu prirode i finansijske institucije, potpisali Najrobsku deklaraciju o migratornim putevima, obavezujući se na snažnije napore i saradnju u cilju zaštite ptica selica i njihovih staništa koja se prostiru preko državnih granica. Istovremeno, razvojne banke su od 2021. godine mobilisale više od 6 milijardi američkih dolara za finansiranje zaštite prirode.
Zajedno, ovi koraci predstavljaju značajan napredak u koordinisanom globalnom odgovoru na izazove očuvanja migratornih puteva.
Stanje ptica svijeta: ključni nalazi
Nalazi izvještaja su zabrinjavajući – 45% vrsta ptica selica je u opadanju, dok je svaka deveta vrsta ugrožena izumiranjem.
Izumiranje tankokljunog vivka (Slender-billed Curlew) 2025. godine, koji je posljednji put zabilježen u jednoj laguni u Maroku u februaru 1995. godine, predstavlja prvo globalno izumiranje vrste ptice na prostoru kontinentalne Evroazije i Afrike u posljednjih nekoliko vjekova. Još šest vrsta ptica selica potvrđeno je ili se sumnja da su nestale u posljednjih 150 godina.
Posebno loše prolaze vrste koje zavise od morskih staništa, šuma i priobalnih močvara, dok su morske i obalske ptice među najugroženijima.
Ipak, izvještaj donosi i razloge za nadu. Pad brojnosti ptica posljedica je dobro poznatih faktora izazvanih ljudskim djelovanjem – invazivnih vrsta, intenziviranja poljoprivrede, klimatskih promjena i neodrživog lova. Kada se poljoprivredne, ribarske i prakse upravljanja zemljištem unaprijede duž čitavog migratornog puta, a ne samo na pojedinačnim lokacijama, populacije ptica mogu da se oporave.
Primjer za to je višedržavno djelovanje na zaštiti egipatskog supa, koje je zaustavilo opadanje brojnosti balkanske gnijezdeće populacije.
„Ptice selice su čuvari prirode, a njihov pad brojnosti ukazuje na sve veći pritisak na prirodne sisteme od kojih zavisimo. Ali nauka je jednako jasna: zaštita prirode daje rezultate. Koordinisano djelovanje može spriječiti izumiranja i pomoći populacijama da se oporave. Rješenja postoje – ono što nam je sada potrebno jeste njihova primjena na nivou čitavih migratornih puteva.“ Dr Stuart Butchart FRS, glavni naučnik BirdLife International-a i glavni urednik izvještaja Stanje ptica svijeta
Zašto su migratorni putevi važni
Ovaj izvještaj ukazuje na jednu osnovnu činjenicu: migratorni put nije samo linija na mapi, već široka, međusobno povezana mreža ključnih lokaliteta i staništa koja pticama selicama omogućavaju da preživljavaju i kreću se između kontinenata i kroz različita godišnja doba.
Kada jedna karika tog lanca bude prekinuta ili oslabljena, čitav sistem je ugrožen.
Prepoznajući ovu povezanost, BirdLife International – jedino globalno partnerstvo posvećeno zaštiti ptica i cjelokupnog života na našoj planeti, koje okuplja 125 partnera u 120 zemalja – razvio je Globalni program za migratorne puteve.
Umjesto fokusiranja na pojedinačne lokalitete, vrste ili državne granice, ovaj pristup ima za cilj očuvanje i obnovu čitavih migratornih puteva. Partneri rade zajedno – od područja na kojima se ptice gnijezde, preko lokaliteta na kojima se zaustavljaju tokom migracije, do područja u kojima provode period van sezone gniježđenja.
Svjetski lideri potpisali Najrobsku deklaraciju o migratornim putevima
Lideri, naučnici i organizacije za zaštitu prirode danas su na samitu potpisali Najrobsku deklaraciju o migratornim putevima, predstavljajući do sada nezabilježenu posvećenost koordinisanoj zaštiti na nivou čitavih migratornih puteva.
Deklaracija prepoznaje činjenicu da ptice selice prelaze državne granice i kontinente i da njihov opstanak zavisi od djelovanja brojnih aktera duž čitavih migratornih puteva, a ne od izolovanih napora pojedinačnih država.
„Nalazimo se na prekretnici. Ptice selice ne poznaju granice. One povezuju Aziju i Afriku, Arktik i tropske krajeve. Najrobska deklaracija o migratornim putevima prepoznaje tu stvarnost. Ponosna sam što vidim da su naučna zajednica, organizacije za zaštitu prirode i finansijske institucije ujedinjene oko naučnih činjenica. Ovo je trenutak koji smo čekali.“ Njeno Carsko Visočanstvo princeza Takamado, počasna predsjednica BirdLife International-a
Milijarde za zaštitu migratornih puteva
Visoki predstavnici Svjetske banke i regionalnih razvojnih banaka prisustvovali su samitu, što predstavlja snažan pokazatelj dosad nezabilježene institucionalne posvećenosti zaštiti migratornih puteva.
Tri multilateralne razvojne banke integrišu zaštitu migratornih puteva u svoje okvire za finansiranje, čime ukupna sredstva opredijeljena od 2021. godine premašuju 6 milijardi američkih dolara.
Azijska razvojna banka mobilisaće 3 milijarde dolara tokom naredne decenije za zaštitu najmanje 50 prioritetnih močvarnih područja duž Istočnoazijsko-australijskog migratornog puta. Ova područja podržavaju gotovo 200 miliona ljudi koji zavise od ovih ekosistema.
U Amerikama, Razvojna banka Latinske Amerike i Kariba mobilisaće 3–5 milijardi dolara do 2050. godine za zaštitu više od 30 kopnenih i morskih predjela.
Svjetska banka i BirdLife mobilisaće nekoliko milijardi dolara širom Afrike, Evrope i Azije, duž migratornih puteva kojima se kreće više od dvije milijarde ptica selica.
Istovremeno raste zamah za djelovanje koje predvode lokalne zajednice. U junu 2026. godine Globalni fond za životnu sredinu (GEF) odobrio je Globalni mehanizam grantova za migratorne puteve, koji obezbjeđuje 8,97 miliona dolara direktnih grantova i 107 miliona dolara sufinansiranja za zaštitu i obnovu devet miliona hektara močvarnih područja, od čega će koristi imati procijenjenih 330.000 ljudi.
„Kao ponosni suorganizator Globalnog samita o migratornim putevima, Nature Kenya je počastvovan što može da predstavi perspektivu Afrike. Ptice koje se gnijezde u Evropi, Aziji i na Arktiku zavise od naših močvara, travnjaka i šuma. Najrobska deklaracija i finansijske obaveze prepoznaju da afričke države nijesu samo zainteresovane strane – mi smo čuvari rješenja.“ Dr Paul Matiku, izvršni direktor organizacije Nature Kenya
„Izvještaj Stanje ptica svijeta je nedvosmislen: gubimo ptice selice alarmantnom brzinom. Ali današnja Najrobska deklaracija i najave finansiranja pokazuju nešto jednako jasno – kada su naučni dokazi uvjerljivi i kada postoji snažan argument za djelovanje, svijet reaguje. Vlade pojačavaju svoje napore. Razvojne banke odgovaraju na izazov. Sada je vrijeme da djelujemo na velikom nivou.“ Martin Harper, generalni direktor BirdLife International-a
